Menu

آمار و GIS

 Live Tabs
کمينه

Enter Title


اطلاعات مکانی بخش عمده ای از داده های مورد نیاز و یکی از مهم ترین و حساس ترین عوامل تصمیم گیری و تصمیم سازی در هر سازمانی نظیر شهرداری است .استفاده بهینه از اطلاعات مکانی و پاسخ به بسیاری از نیازها واهداف در اینگونه از سازمانها زمانی امکان پذیر است که دسترسی به داده های مکانی مناسب و یکپارچه میسر باشد .
سامانه اطلاعات جغرافیایی
سامانه اطلاعات جغرافیایی یا جی‌آی‌اس (به انگلیسی: Geographic Information System - GIS) یک سامانه اطلاعاتی «معمولاً رایانه‌ای» است که به تولید، پردازش، تحلیل، و مدیریت اطلاعات جغرافیایی می‌پردازد. به عبارت دیگر "GIS" یک سامانه رایانه‌ای برای مدیریت و واکاوی اطلاعات جغرافیایی بوده که توانایی گردآوری، ذخیره، واکاوی و نمایش اطلاعات جغرافیایی را دارد.[۱] هدف نهایی یک سامانه اطلاعات جغرافیایی، پشتیبانی برای تصمیم‌گیری‌های پایه‌گذاری‌شده بر پایه داده‌های جغرافیایی می‌باشد و عملکرد اساسی آن بدست آوردن اطلاعاتی است که از ترکیب لایه‌های متفاوت داده‌ها با روش‌های مختلف و با دیدگاه‌های گوناگون بدست می‌آیند.
سامانه بروز رسانی اطلاعات مکانی شهرداری تهران :
در راستای اجرایی نمودن سند نظام اطلاعات مکانی شهرداری تهران،سازمان فناوری اطلاعات رویکرد خود را مبتنی بر طراحی و پیاده سازی بانک اطلاعات مکانی یکپارچه شهری و تولید سرویس های پایه مکانی بنا نهاده است.
براین اساس،سامانه بروز رسانی اطلاعات مکانی شهرداری تهران است که به اختصار MapBuilder نامیده می شود که مبنی بر امکان بهره برداری برخط از آخرین تغییرات صورت گرفته بر روی اطلاعات مکانی،همچنین مشاهده، ویرایش و نیز تهیه نقشه های موضوعی توسط خود آنها شکل بگیرد . بی تردید شاید بتوان این سامانه را تنها سیستم دوطرفه در زمینه نقشه در مجموعه شهرداری تهران دانست . به نحوی که مناطق با بهره گیری از GIS Service های موجود در سرورهای سازمان فناوری شهرداری تهران نقشه های مورد نظر را با سمبول های مورد نظر خودشان تهیه و آنها درون سیستم بارگذاری می نمایند. در صورت فراگیر شدن استفاده از این سیستم مدیران می‏توانند در هر زمان و مکانی و در صورت داشتن ارتباط با اینترانت شهرداری تهران به این سیستم دست یابند و انواع جستجوهای مکانی و توصیفی را از اطلاعات موجود در این سامانه دریافت نمایند.
از جمله سرویس هایی که این سامانه به صورت پیش فرض در اختیار استفاده کنندگان خود قرار میدهد می توان به موارد ذیل اشاره نمود :
• آخرین تصاویر ماهواره ای شهر تهران
• نقشه شهر تهران که در چندین مقیاس مختلف کارتوگرافی شده
• اماکن شهر تهران (P O I )
• مرزها و حدود شهر تهران

در یک سامانه اطلاعات جغرافیایی:

واژه جغرافیایی (Geographic) عبارت است از موقعیت موضوع‌های داده‌ها، برحسب مختصات جغرافیایی.
واژه (Information) یا اطلاعات نشان می‌دهد که داده‌ها در GIS برای ارائه دانسته‌های مفید، نه تنها به صورت نقشه‌ها و تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک‌های آماری، جداول و پاسخ‌های نمایشی متنوعی به منظور جستجوهای عملی سازماندهی می‌شوند.
واژه (System) یا سامانه نیز نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکردهای گوناگون، ساخته شده‌است.[۱]
دقیق‌ترین تعریف : «سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی مجموعه‌ای از سخت‌افزار، نرم‌افزار، داده‌های جغرافیایی و منابع انسانی است که به منظور کسب، ذخیره، به‌روزرسانی، به‌کارگیری، تحلیل و نمایش کلیه اشکال اطلاعات مرجع جغرافیایی طراحی می‌شود.»

این سامانه را می‌توان به یک پازل شبیه دانست که با کنار هم قرار دادن اجزای آن معنی و مفهومی پیدا می‌کند. مکان بیمارستان‌ها، پمپ بنزین‌ها، سینماها و… تکه‌های این پازل اند که با کنار هم قرار دادن آنها نقشه‌ای کامل و با معنی از یک منطقهٔ جغرافیایی بدست می‌آید. به زبان ساده هر گونه توضیحات مربوط به هر چیزی که در هر مکان متغیر یا ثابت جغرافیایی، در یک سامانه اطلاعاتی یا پایگاهی موجود است را gis یا استفاده از gis گویند. کافی است یک هماهنگی بین طول، عرض و ارتفاع بدست آمده از جی.پی. اس ونقشه‌ها و اطلاعات دقیق و کامل سیستم جی.آی. اس بوجود آوریم.
داده‌های جغرافیایی را به دو دستهٔ عمده تقسیم می‌نمایند:
داده‌های پیکسلی
رستر، شامل مجموعه‌ای از نقاط یا سلولها است که عوارض زمین را در یک شبکه منظم می‌پوشاند و به کمک شماره‌های ردیف و ستون آنها، آدرس‌دهی می‌شوند. کوچکترین عنصر تشکیل‌دهنده رستر، پیکسل یا سلول نامیده می‌شود که ارزش هر یک از آنها، نمایانگر اطلاعات طیفی یا توصیفی عارضه زمینی است. داده‌های حاصل از اسکن کردن و تصاویر ماهواره‌ای دارای ساختار رستری می‌باشند.

نمونه‌ای از داده‌های رستری شامل: تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی، اطلاعات ارتفاعی سطح زمین و انواع نقشه‌های کارتوگرافی مقالهٔ اصلی: داده‌های پیک‌سلی
داده‌های برداری

چنانچه بر روی فضای دو بعدی کار می‌کنیم، داده‌های برداری از ترکیب اشکال پایه هندسی نظیر نقطه‌ها، پاره‌خط‌ها، مثلث‌ها، و سایر چندضلعی‌ها، شکل می‌گیرد. برای فضاهای سه بعدی همین کار به وسیله استوانه‌ها، کرات، مکعب‌گونه‌ها (cuboids)، و سایر اجسام چندوجهی صورت می‌پذیرد. در مدل برداری، اشیاء یا عوارض در جهان واقعی به وسیله عناصر هندسی نمایش داده می‌شوند. بدین معنا که موقعیت هر شئ یا پدیده به وسیله مختصات آن و توسط نقاط (چاه، نقاط شهری و روستایی)، خطوط (جاده، روخانه، خطوط ریلی) و سطوح (دریاچه، منطقه بندی) مشخص می‌شود. در این مدل، موقعیت هر نقطه به طور دقیق با یک جفت مختصات در یک سیستم مختصات معین ارائه می‌شود.
کاربردهای مهم
از سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی در مطالعات محیطی، برنامه‌ریزی شهری و شهرداری، خدمات ایمنی شهری، مدیریت حمل و نقل و ترافیک شهری، تهیه نقشه‌های پایه، مدیریت کاربری اراضی، خدمات بانکی، خدمات پستی، مطالعات جمعیتی و مدیریت تأسیسات شهری مثل برق، آب، گاز و کاربردهای مشابه استفاده می‌شود. کمتر بانک اطلاعاتی را می‌توان نام برد که حداقل بخشی از اطلاعات آن به گونه‌ای به مکان وابسته نباشد. فهرست زیر شامل تعدادی از شناخته شده‌ترین کاربردهای جی آی اس در دیگر زمینه‌های صنعت است.
ابزارهای مطرح : آرک جی‌آی‌اس
دیجیتایزینگ یا رقومی سازی نقشه، تکنیک تبدیل نقشه های سنتی یا کاغذی و یا سایر مدارک گرافیکی (آنالوگ) به داده های رقومی سازگار با فرمتهای برداری (vector) و رستری (Raster) را گویند .
در گذشته جهت انجام پروژه های مختلف در زمینه تفکیک، تلفیق و یا آنالیز لایه های اطلاعاتی مشکلات فراوانی وجود داشت. به عنوان مثال در صورتی که کارشناس مربوطه تنها نیاز به یک لایه اطلاعاتی از نقشه منطقه مورد مطالعه (به عنوان مثال آبراهه) را داشت، چاره ای جز استفاده از کاغذ کالک و کشیدن مجدد آبراهه های موجود در نقشه های پایه را نداشت. در این گونه روشهای سنتی اطلاعات و نقشه های تولید شده به دلیل وجود خطاهای انسانی و ابزاری از دقت بالایی برخوردار نبوده و همچنین علاوه بر آسیب پذیر بودن از دوام کافی نیز برخوردار نبودند.