Menu

تاریخچه منطقه

تاریخچه منطقه

  بررسی و تحلیل اجمالی سابقه تحولات و گسترش کالبدی منطقه


دوره حکومت قاجار
- در سال1200ه ق آقا محمدخان قاجار به تهران که در آن هنگام عملاً پایتخت ایران بود وارد شد.
- درسال1213ه ق در مسیر راه تهران به شمیران فتحعلی شاه در سال دوم پادشاهی خود قصر قاجار را بنا نهاد.
- در جنوب باختری قصر قاجار فتحعلی خان صبا،ملک الشعرای عصر قاجار اقدام به ایجاد باغی نمود که به نام او به (باغ صبا) مشهورشد.
- در عهد سلطنت محمد شاه (1246-1250ه ق)در خارج از حصار شهر از طرف شمال بزرگان و اعیان به تبعیت از شاه به احداث باغهای تفزیحی و خانه دوم در خارج از حصار شهر پرداختند از جمله میرزا اقاسی صدراعظم محمد شاه قاجار در محدوده وسیعی که از خاور به قصر قاجار و از باختر به یوسف آباد و از شمال به تپه های داووریه و از جنوت به باغ صبا ختم می شد اقدام به احیای زمین و احداث باغ وبنا نمود که ته نام خود او (عباس آباد) را بنا نهاد.
- ناصرالدین شاه در دوران سلطنتش در سال1291ه ق در جنوب قصر قاجار باغ وسیع و عمارت (عشرت آباد) را بنا نهاد.
- بین کاخ عشرت آباد وقصز قاجار باقی بود موسوم به عیش آباد
- باغ (نخودی و پروتیوا و امجدیه)از باغهای معروف دوران قاجاراست.
پیشینه احداث قنوات در منطقه
احیای اراضی حد فاصل تهران در محدوده دوره فتحعلی شاه تا دامنه کوه توچال بیش هر چیز به آب نیاز داشت بر اساس ایجاد قنات در این محدوده از عوامل پایه احیا اراضی محسوب شد.
قنواتی که این دوران به این منظور ایجاد شد عبارت است از:
- قنوات (الهیه و بهارستان و زرفشان و علی الدوله و پامنارو...)
- در پایان این دوره اراضی واقع در محدوده منطقه 7 (بیابان قهوه ای فام پیرامون شهر) به یکی از مناطق ییلاق نشین سلاطین ادبا و درباریان قاجار تبدیل می شود و یا به عمارتی به (خانه دوم ) مرکب ازقصر ها، باغها همراه با قنوات بسیار که مسیر تعریض شده تهران –شمیران از میان آن می گذشت، ساختار عمده منطقه را تشکیل می داد.

دوره حکومت پهلوی اول(1320-1300)
* مهمترین عوامل در تغییر ساختار و عملکردشهری تهران
الف- توسعه و تمرکز اداری و نظامی
ب- استقرار صنایع جدید ماشینی
پ- ایجاد تاسیسات و تجهیزات جدید شهری
ت- ورود و رواج وسایل حمل ونقل ماشین
ث- تحول درمهندسی راه و ساختمان
- باغ عمارت(عشرت آباد) در کودتای1299 برای فعالیت های نظامی و ایجاد قراولخانه مورد استفاده قرار گرفت و سپس به پادگان تبدیل شد.
- در سال1300بلدیه تهران شروع به کار کرد و تامساحت 3فرسخ از دروازه های شهر جزء حدود بلدیه محسوب گردید. 
- در سال1308 کاخ قصر به زندان قصر تبدیل شد.
- در سال1314 باغ امجدیه که نام خود را از امجد سلطان گرفته بود به ورزشگاه تبدیل شد.
- درسال1314 شهرداری تهران تمام خیابانها و معابر مهم پایتخت را نامگذاری کرد و
- در سال 1315 بلدیه تهران به شهرداری تهران تغییر نام داد.
-  اراضی عباس آباد به تصرف دولت درآمد و پادگان و تاسیسات نظامی در بخشی از آن دایر شد.
- در پایان حکومت رضا شاه مرز جنوبی منطقه هفت شهرداری به صورت خیابان انقلاب-دماوند شکل گرفت.
- خیابان قدیم شمیران مجددا تعویض شد.
- سایر بناها و قصر های باقی مانده از دوره قاجار به طور کامل تغییر کاربری یافتند.
- اما قنوات همچنان فعال و نقش دوگانه تامین آب شرب و آب کشاورزی را ایفا می کردند.
- بخشی ازمنطقه 7 تحت مدیریت بلدیه تهران قرار گرفت.

دوره حکومت پهلوی دوم (1357-1320):     
شکل گیری تهران در 4دوره :          
- تشدید و تقویت روند جدایی شمال و جنوب شهر    
- تهیه طرح جامع در سال 1348، محدود کردن توسعه شهربه یک محدوده 25 ساله و ناکید بر محور شرقی

-غربی(تهرانپارس- کن) تقسیم تهران به 10منطقه       
- تهیه پروژه احداث شهربین المللی به نام(شهستان پهلوی) دراراضی عباس آباد        
- مرحله گذار از(کلان شهر تهران ) به (مجموعه شهری تهران)به تبع رشد عمومی شهر تهران (از نظر کالبدی و اجتماعی ) توسعه در منطقه 7 نیز از روند دو گانه تبعیت می کند اراضی حد واسط بین جاده قدیم شمیران و    امتداد خیابان روزولت و جاده سوم  تحت گرایش توسعه به سمت شمال هستند به تملک اقشارشهر نشین جدید بارفاه اجتماعی بیشتر در می آید و جاده قدیم شمیران وخیابان اراضی حد واسط بین دماوند و سبلان که گرایش به سمت شرق تهران دارند به تملک اقشار شهر نشین جدید با گرایش عمده به رفاه اجتماعی پایین تردر می آید.     

-باانتقال مرکز سیاسی- حکومتی ا زمحل کاخ مرمر به سعد آباد (1344) موجبات تقویت هسته شهری دیگری (شمیران)خارج از هسته مرکزی شهر تهران فراهم می شود.
- بنابراین از دهه 40نقش منطقه 7 به عنوان حد واسط دو هسته شهری به منظور انتقال رفت وآمد شهری رو به افزایش می گذارد.
- از آثارطرح جامع تهران (1348) بر منطقه7 می توان به چهار سیاست تعیین کننده اشاره کرد:
- برنامه ریزی و طراحی محور شرقی –غربی که امروز مرز شمالی منطقه را تعیین می کند.
- برنامه ریزی و طراحی شریانی درجه  یک جاده سوم (بزرگراه مدرس) که امروز مرز غربی منطقه را تعیین میکند.
- تعیین یکی از قطبهای ثانویه شهر تهران در554 هکتار از اراضی شمال خیابان عباس آباد برای امور اداری، سیاسی و بین المللی .
- خروج پادگان ها ا زشهر تهران
* در سال 1357منطقه 7 به طور کامل به یک بافت مسکونی شهری با تفاوت اجتماعی و کالبدی در دو سمت خیابان قدیم شمیران (شریعتی) تبدیل شده بود. این بافت مسکونی در دو سمت جنوب و غرب به دلیل همجواری با هسته مرکزی شهر تهران و تحت تاثیر آن رنگ بوی هسته  شهر را به خود گرفته بود.

دوره انقلاب اسلامی ایران
- در اجرای سیاست عمومی دولت مبنی بر خود کفایی شهرداری ها، منطقه هفت به یکی از هفت منطقه  درآمدزای شهرداری تهران بدل شد.
- رشد هسته مرکزی تهران به ویژه در قسمت شمالی آن، مرز این محدوده را تا خیابان شهید بهشتی گسترش داد که باعث کاهش جمعیت ساکن در این منطقه،تفاوت فاحش بین جمعیت شب و روزو...به همراه داشته است.
- پس از سه دهه، خط شماره یک مترو که به طور کامل از شمال به جنوب مرز غربی منطقه هفت را طی می کند د رسال1380 راه اندازی شد که باعث تقویت روند ادغام در هسته مرکزی غرب و جنوب غربی منطقه شد.