Menu

واحد 1888

ضرورت نظارت هماهنگی

 از طریق نظارت است که می توان به حداکثر کارایی و اثر بخشی در راستای اهداف سازمان دست یافت و به صحت پیش بینی های صورت گرفته در مورد برنامه ها پی برد. از این نظر هیچ برنامه ای بدون نظارت به درستی اجرا نمی شود و نظارت نیز بدون وجود برنامه و استراتژی، مفهوم و معنی پیدا  نمی کند. از آنجا که نظارت و کنترل، سازمان را در اصلاح انحرافات و تطابق عملکرد ها با اهداف مطلوب یاری می دهد، می توان گفت که نظارت، نقش پویایی در هر سازمان ایفاء می کند و در مدیریت هر سازمان، نظارت فرایندی اساسی است.

           همچنین ضرورت نظارت همگانی مبتنی است بر الزامات قانونی و نهادی  عرفی که عبارتند از:

  • اصل هشتم قانون اساسی- در جمهوري‏ اسلامي‏ ايران‏ دعوت‏ به‏ خير، امر به‏ معروف‏ و نهي‏ از منكر وظيفه‏ اي‏ است‏ همگاني‏ و متقابل‏ بر عهده‏ مردم‏ نسبت‏ به‏ يكديگر، دولت‏ نسبت‏ به‏ مردم‏ و مردم‏ نسبت‏ به‏ دولت‏. شرايط و حدود و كيفيت‏ آن‏ را قانون‏ معين‏ مي‏ كند. "والمؤمنون‏ و المؤمنات‏ بعضهم‏ اوليا بعض‏ يأمرون‏ بالمعروف‏ و ينهون‏ عن‏ المنكر".
  •  «مردم» با  استناد به اصل اساسی «حق تعیین سرنوشت» متولیان واقعی حكومت هستند و می توانند بر نحوه کار مسئولان، نظارت و در اجرای برنامه های کشور مشارکت همگانی نموده و حتی به عنوان وظیفه به آنان تکلیف شده است. در دین مبین اسلام پرداختن به مقوله ی «امر به معروف» و «نهي از منكر» در زمره فروع دین و بر مومنان واجب است. اين فرايض «جايگاه نظارت فردي در زندگي اجتماعي مسلمانان» را به طور عام و «نقش نظارت همگاني در زندگي سياسي مسلمانان» را به طور خاص نشان مي دهد.
  • در آيات و روايات بر لزوم نظارت بسيار تاكيد شده است. قلمرو اين امر منحصر به گناهان فردي و شخصي نيست بلكه محدوده آن، همه مفاسد و خيرات فردي و اجتماعي را شامل مي گردد؛ لذا انجام اين مهم به ويژه در مسائل سياسي اجتماع منجر به سالم سازي اجتماع در ابعاد گوناگون مي شود و عدم نظارت عامه و دقت عمومي مردم در هدايت جامعه را عامل انحطاط شمرده است. «فَلَوْلاَ كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِن قَبْلِكُمْ أُوْلُواْ بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الأَرْضِ إِلاَّ قَلِيلًا مِّمَّنْ أَنجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُواْ مَا أُتْرِفُواْ فِيهِ وَكَانُواْ مُجْرِمِينَ؛ پس چرا از نسلهاى پيش از شما خردمندانى نبودند كه از فساد در زمين بازدارند جز اندكى از كسانى كه از ميان آنان نجاتشان داديم و كسانى كه ستم كردند به دنبال ناز و نعمتى كه در آن بودند رفتند و آنان بزهكار بودند»
  • واژه وصيت در آيه شريفه ؛ «...وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ»  به مفهوم سفارش مي باشد. علامه طبرسي صاحب تفسير مجمع البيان اشاره به وجوب توصيه يكديگر به حق و صبر دارد. تواصوا بالحق معناي وسيعي دارد كه تعليم و ارشاد جاهل و تنبيه غافل و تبليغ ايمان و عمل صالح را نيز در بر مي گيرد.
  • مفهوم نظارت در قرآن با تعابير زير به كار رفته است: ناظر= نگاه كننده، چشم، رقيب= نگهبان و محافظ، رَقَبَ= او را بر حذر داشت و محافظت كرد، مراقبه= حراست كردن، رَعي= كنترل، نقب= نقب زدن در ديوار و پوست مثل سوراخ كردن چوب.
  • نقيب= كسي از حال مردم جويا شود و جمع آن نقباء است: «... فَنَقَّبُوا فِي الْبِلَادِ هَلْ مِن مَّحِيصٍ؛...و در شهرها پرسه زده بودند[اما سرانجام] مگر گريزگاهى بود»«...وَبَعَثْنَا مِنهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا...؛ و از آنان دوازده سركرده برانگيختيم و خدا فرمود من با شما هستم».
  • بنابراين با توجه به اهميت "نظارت" در دين مبين اسلام، در نظام جمهوري اسلامي ايران نیز نظارت همگاني ارزشی مضاعف یافته است. چرا که فراتر از حق شهروندي است و به رسالت شهروند در قبال فرد، جامعه و خداوند مي انجامد.