Menu

محله نظام آباد

درباره محله

تاریخچه:
       محله نظام آباد قدمتی حدود 60 سال دارد به طوریکه اولین منازل مسکونی ساخته شده در این محل در فاصلۀ سال های دهه 1330 ساخته شدند اما از سال های 1340 به این سو، محله نظام آباد شکل امروزی خود را پیدا کرد.(حسین عباسی، عضو بسیج محله)
     در آن زمان اطراف منازل محله را که به صورت پراکنده ساخته شده بودند بیابان های وسیعی فراگرفته بود بعنوان مثال از محله نظام آباد تا میدان امام حسین سراسر بیابان بود و خود میدان امام حسین یک زمین خاکی بود که کاربری میدان را پیدا نکرده بود. .(صغری مشهدی بزرگی، مطلع)
     در تقسیم بندی ابتدایی از میدان امام حسین فعلی تا محله نارمک همه اراضی تحت عنوان نظام آباد شناخته می¬شدند اما در سال 1343 محلات سبلان و وحیدیه و ارباب مهدی و سیه چشم از نظام آباد جدا شدند و بعدها هم محلات دیگری مثل گرگان و دهقان جدا شدند تا اینکه محله نظام آباد محدوده امروزی خود را پیدا کرد. از افراد مؤثر در شکل گیری محله می¬توان به آقای سادات اخوی اشاره کرد که زمین مسجد امام حسین را که باغی سرسبز متعلق به خود ایشان بود وقف کرد. و خود از زمینداران و ملاکان محله بوده است که زمین ها را از دو شاهزاده خانم قجر خریداری کرد. هچنین سرهنگ امامی که خود در محله صاحب منزل و زمین بودند و در آبادانی محله تلاش زیادی کردند. (محمدرضا آخوندان، مطلع)
    قسمتی از زمین ها نیز متعلق به یک تاجر و بازاری به نام حاج محمد صادقی بود که او زمین های زیادی را از یک فرد یهودی خریده بود. وی نیز زمین های خود را خرد کرد و به فروش رساند. (فرج الله جمالی، مطلع)
  پیش از آنکه این محله به نام نظام آباد شناخته شود کل منطقه با محله های اطراف به نارمک شهرت داشت که زمین های آن متعلق به دو شاهزاده خانم قاجار بود. پس از احداث پادگان نظام آباد به دلیل حشر و نشر نظامیان و رفت و آمد آنان در سطح محله و همچنین به دلیل برگزاری رژه در خیابان ها این محله به نظام آباد مشهور شد. (محمدرضا آخوندان، مطلع)
        با  این حال روایت دیگری نیز در زمینه نامگذاری محله وجود دارد که بنا بر آن قسمتی از زمین های محل متعلق به یکی از درجه داران ارتش به نام سرهنگ نظام مافی بوده که زمین ها را با زور تصاحب کرده و سپس به مردم فروخته است و به دلیل نام فامیلی وی که نظام مافی بوده این محله نیز نظام مافی نام گرفته است. (فرج الله جمالی، مطلع)
تا زمانی که خیابان ها و محله های اطراف آباد نشده بودند دسترسی به مرکز شهر فقط از طریق میدان بهارستان امکانپذیر بود. در آن زمان 2 خط اتوبوسرانی مردم را ابتدا از بهارستان به میدان فوزیه (امام حسین) می¬رساند سپس خط دیگری اهالی را از میدان فوزیه به میدان گرگان منتقل می¬کرد. محله از آب و هوای خوبی برخوردار بود و به همین دلیل ناصرالدین شاه کاخ عشرت آباد را در مجاورت این محل بنا کرد که بعدها این کاخ در زمان رضاشاه به پادگان تبدیل شد و علت شکل گیری این محله نیز به ساخت پادگان برمی¬گردد زیرا برای ساخت پادگان کارگران زیادی از شهرها و روستاهای اطراف به این محله آمدند و در همین محل ساکن شدند. بنابراین ساکنان اولیه محله بیشتر همین کارگران و طبقات پائین جامعه بودند که بیشترشان از شهرهای اراک و اطراف آن به تهران آمده بودند. علاوه بر اینها گروهی از ارامنه نیز در محل ساکن شدند که امروزه تعداد آنها به شدت کاهش یافته است. در حال حاضر دماوندی ها در سطح محله حضور پررنگی دارند و به نوعی روابط فامیلی در محله به چشم می-خورد. (محمدرضا آخوندان، مطلع)
 قدمت برخی از ساختمان های محل که هنوز هم سرپا هستند نشان دهنده سابقه 60 ساله در این محل است اما در بخش هایی که در گذشته جزئی از محل بوده اند و امروزه از این محل تفکیک شده اند سابقه ای تا 100 سال را نیز نشان می دهد.(صغری مشهدی بزرگی، مطلع)
      تا پیش از سال 1340 تمامی خیابان های این محله خاکی بودند و امکانات رفاهی محدودی در اختیار ساکنان اولیه بود اما از آن سال امکانات اولیه به این محل وارد شد از جمله آب لوله کشی در این سال برقرار شد و پیش از آن ساکنان محله آب مورد نظر خود را از آب انبار، آب فشارکی که در چند نقطه محل وجود داشت و آب شاهی که از سوی دولت به مردم فروخته می شد تأمین می کردند. در محلی که امروزه بانک ملی میدان امام حسین ساخته شده نیز یک قنات وجود داشت که آب شرب مردم از آن تأمین می¬شد. (حسین عباسی، عضو بسیج محله)
     از 48 سال پیش مسجد امام حسین(ع) ساخته شد و گودبرداری بانک ملی شعبه امام حسین آغاز شد. در همین زمان قدیمی ترین مدرسه محل که امروزه به نام مسجد آزادی فلسطین شناخته می¬شود نیز ساخته شد. در گذشته این مدرسه متعلق به یهودیان بود و با نام اورت شناخته می¬شد. یهودیان در این محل علاوه بر مدرسه، قبرستان و سرای سالمندان نیز داشتند که امروزه سرای سالمندان در کوچه مهران نائبی هنوز وجود دارد. در گذشته همچنین یک بیمارستان به نام بیمارستان جرجانی در محل وجود داشته که در حال حاضر به علت وجود اختلاف بر سر مالکیت آن بلااستفاده مانده است. در محلی که امروزه بیمارستان امام حسین(ع) ساخته شده در گذشته باغی وجود داشته به نام باغ کلاغ ها که در آن به دلیل وجود درختان تناور کلاغ های زیادی زندگی می¬کردند و سر و صدای زیادی ایجاد میکردند. در حاشیه این باغ افراد بی بضاعت و کارگران برای خود اتاق های کوچکی درست کرده و در آن ساکن شده بودند. همچنین در محلی که امروزه پارک مریم ساخته شده یک زمین فوتبال وجود داشته که جوانان در آن به انجام ورزش می¬پرداختند. اما پیش از ساخته شدن زمین فوتبال این زمین آرامگاه کلیمی ها بود که به دلیل تجمع معتادان و اوباش در آن، به دست آقای افراسیابی رئیس شهرداری وقت و با کمک اهالی محل قسمتی از آرامگاه به پارک و قسمتی به بیمارستان ملحق شد. (محمدرضا آخوندان و فرج الله جمالی، مطلع)
       گفته می¬شود زمینی که در آن بیمارستان امام حسین ساخته شده متعلق به فردی به نام سید عراقی بوده که به دلیل قتل یک کودک متواری شده و زمینها را گروهی از اوباش به تصاحب خود درآوردند. بعدها به دلیل ناامنی های ایجاد شده از سوی آنان دولت پهلوی زمین ها را از آنان گرفت و بیمارستان فرح را بنا کرد که بعد از انقلاب به بیمارستان امام حسین (ع) تغییر نام داد. (فرج الله جمالی، مطلع)
     از سال های میانی دهه 1340 خیابان نظام آباد به طور کامل آسفالت شد و پس از آن نیز تغییر چندانی در این محل بوجود نیامده است. تنها در سال های اخیر طرح احداث اتوبان امام علی(ع) در دست اجراست که به واسطه آن تعداد زیادی از منازل محل در حال تخریب هستند. (صغری مشهدی بزرگی، مطلع)
    پیش از انقلاب به دلیل وفور مشروب فروشی، این محل به مأمن افراد اوباش و ولگرد تبدیل شده بود اما با رشد فرهنگی در سال های اخیر تعداد افراد اوباش بسیار کم شده است. از افراد سرشناس ساکن در این محل می¬توان به حاج آقا معین همان فردی که به شهید نواب صفوی پناه داد اشاره کرد. همچنین صادق طباطبایی خواهرزاده امام موسی صدر و داماد حاج آقا صدر که امام جماعت مسجد صفا هستند نیز در این محله ساکن هستند. (محمدرضا آخوندان، مطلع)

مراجع

تماس با ما

اطلاعات کلی