Menu

محله خواجه نظام شرقی

درباره محله

این محله از 1320 شروع به رشد کرد. این محل در بیابان های وسیعی محصور شده بود و بیابان تا میدان فوزیه سابق (امام حسین) ادامه داشت. در آن زمان محله بزرگتر بود و تفکیک نشده بود و از 4 راه خواجه نصیر تا میدان گرگان امتداد داشت. این محدوده بزرگ در یک مرحله ساخته نشد، بلکه در 4 مرحله شکل گرفت. در مرحله اول از 4 راه علی پور به بالا ساخته شد و منازل مسکونی احداث شدند. در مرحله دوم یعنی حدود 30 سال بعد تقریبا تا کوچه فیض ساخته شد. در مرحله سوم تا ایستگاه کاشیها ساخته شد که این اتفاق در سال های 1329-1330 رخ داد و در مرحله چهارم تا میدان گرگان کامل شد و بدین ترتیب مرز محله شکل گرفت. بطور کلی می توان گفت که محدوده محله از چهار راه خواجه نصیر شروع می شده و تا میدان گرگان ادامه داشته است  که در تقسیم بندی شوراها این محله به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شد اما در تقسیم بندی اخیر شوراها بار دیگر محله تا میدان گرگان امتداد یافته است و قسمت غربی محله از آن جدا شده است و خواجه نظام غربی نام گرفته است. (سید رضا شیرازی مجابی، دبیر شورایاری)
      در خود محله باغ های بزرگ میوه بخصوص انگور بود که یکی از باغ های وسیع متعلق به فردی به نام سرهنگ شهرستانی بود. همچنین سرهنگ درودیان از جمله افرادی بودند که زمین دار بودند و در شکل گیری محله مؤثر بودند. اولین مغازه ای هم که در محل تأسیس شد یک بقالی بود که به وسیله آقای روح الله صالحی ساخته شد و مردم کالاهای خود را از آن تأمین می کردند. (احمد عسگری، معتمد)
    آغاز ساخت محله به سال 1324 برمی گردد که در آن زمان فردی به نام آقای تقوی که زمین های زیادی در این محل داشت زمین های وسیعی را ساخت و سپس وقف کرد. بدین ترتیب هفت خیابان به نام تقوی ساخته شد از تقوی 1 تا تقوی هفت. در کوچه هفتم هم استخری ساخت به نام استخر تقوی که امروزه از بین رفته و به جای آن حمام تقوی ساخته شده است. از دیگر وقفیات آقای تقوی درمانگاه تقوی بود که پس از تخریب به جای آن مدرسه ساخته شده است. (سهراب معصومی، عضو شورایاری)
در مرحله اول تنها 20 خانوار در این محل ساکن شدند که بیشتر کارگران ساختمانی و  بودنداما بعد از آن از نظر شغلی، اولین ساکنان محل بیشتر بازاری و کاسب بودند و افرادی از دیگر مشاغل مانند نظامی هم بودند. از نظر مذهبی ساکنان اولیه به همه مذاهب تعلق داشتند و علاوه بر مسلمانان، یهودیان و مسیحیان هم بودند حتی یهودی ها برای خودشان مسجد یهودی داشتند. (سید رضا شیرازی مجابی، دبیر شورایاری)
     در آن زمان و تا سالهای بعد این محله آب لوله کشی نداشت و ساکنین، آب مورد نیار خود را از بندی که در مجیدیه بود و ماهی یکبار باز می شد و آب به این محل می رسید تهیه می کردند. این بند، بند کبیر نام داشت که روی رودخانه ای بود که آب مناطق مجیدیه، حشمتیه و ... را تأمین می کرد. همچنین آب شاهی هم وجود داشت که به قیمت یک قران بین اهالی محل توزیع می شد. (احمد عسگری، معتمد)
     همچنین مقداری از آب شرب مردم از قناتی به نام قنات فخرالدوله تأمین می شد و آب به صورت نوبتی و هفته ای یکبار در جوی های محله جاری می شد. در طول جوی آب، چندین رختشورخانه هم ساخته شده بود. (سید رضا شیرازی مجابی، دبیر شورایاری)
     اولین خط اتوبوسرانی با شماره 20-21 مسافران را میان سرچشمه تا میدان گرگان جابجا می کرد. از سال 1330 رفته رفته خیابان های محل آسفالت شدند و تا به امروز هم محله تغییر چندانی را شاهد نبوده است.
     از ساختمان های قدیمی محل می توان به خیاط خانه و پادگان قدیمی ارتش اشاره کرد که در سال 1316 بنای آن احداث شد و  محوطه آن هنوز موجود است.در محلی که امروزه مسجد کاظمین ساخته شده یک اصطبل بوده و همچنین یک گودال در این محل بوده که کودهای اسب ها را در آن جمع آوری می کردند. یک آسیاب خرابه هم در محل بوده که هم اکنون از بین رفته است. از دیگر اماکن قدیمی محل       می توان به قبرستانی اشاره کرد که البته در محله حشمتیه امروزی قرار داشت اما ساکنین محلات مجاور نیز مردگان خود را در آن دفن می کردند. یک گرمابه قدیمی هم در این محل وجود داشت که متعلق به محمد علی تقوی بود.(احمد عسگری، معتمد)
    همچنین در این محل پادگانی وجود داشته که خیاط خانه ارتش بوده و لباس های نظامیان ارتش در آن دوخته می شده و بسیاری از افراد محل در این خیاط خانه کار می کردند.این خیاط خانه سر رشته داری ارتش نام داشته. به جز این بنای قدیمی در محلی که امروزه پادگان عشرت آباد ساخته شده، حرم سرای شاه عباسی وجود داشته است که در تقسیم بندی جدید در محله خواجه نظام غربی قرار گرفته است. همچنین "دبستان دخترانه  رضا نیکرو" با حدود 70 سال سابقه، از قدیمی ترین بناهای عمومی محله است که وقفی آقای نیکرو است و به همین دلیل به این نام شهرت یافته است.(سهراب معصومی، عضو شورایاری)
     در طول سال های اخیر و سال های پس از انقلاب این محله تغییرات زیادی نداشته و محله بافت قدیمی خود را حفظ کرده اما برخی ساختمان های قدیمی بازسازی شده و به آپارتمان های چند طبقه تبدیل شده و به همین دلیل جمعیت محله افزایش یافته و افراد جدیدی از اقشار مختلف در این محله ساکن شده اند. (سهراب معصومی، عضو شورایاری)  

Live Tabs

اطلاعات کلی