Menu

محله سهروردی-باغ صبا

درباره محله

محله باغ صبا- سهروردی سابقه ای حدودا 55 ساله دارد. پیش از آغاز سکونت، این محله در میان تپه ها و بیابان ها و همچنین باغ ها و زمین های زراعی محصور بوده و این کاربری ادامه داشته تا زمانیکه اراضی محله که در آن زمان بخشی از اراضی بزرگ عباس آباد بودند از طرف دولت به افراد ذی نفوذ کشوری و لشکری که بیشتر نظامیان بودند واگذار شد. از باغ های مهم این محل در پیش از مسکونی شدن می توان باغ های ملک و باغ صبا و باغ اناری را نام برد.(احمد آشتیانی عبدی و بهمن قادسی، معتمد)
    جعفر شهری، در کتاب تاریخ اجتماعی شهر تهران نیز از باغ صبا تحت عنوان روستایی نام می¬برد که در شمال تهران قرار داشته و به دلیل آب و هوای مصفا، محل تفریح و خوشگذرانی اهالی شهر در روزهای تعطیل و فراغت بوده است.(شهری، 1367: 109 )
     سعید نفیسی نیز در کتاب تهران قدیم از باغ صبا به عنوان یکی از باغهای خارج از محوطه خندق ها و باروها نام برده که در سر راه قدیم شمیران در خیابان کورش کبیر نیز بوده است.( نفیسی، 1353 :33 )
      تا پیش از سال 1341 این محله در میان راه جاده شمیران قرار داشته اما به دلیل خوش آب و هوایی محله و همچنین نزدیک بودن به پادگان عباس آباد، زمین های این محله میان افراد ذی نفوذ کشوری و لشکری، که بیشتر نظامیان بودند تقسیم شد. در آن زمان به عنوان مثال قواره های 420 متری زمین به افسران ارشد ارتش و قطعات 210 متری به افسران درجه پائین تر واگذار شد. بنابراین علت شکل گیری محله همین مسئله بوده است.(احمد آشتیانی عبدی، معتمد)
       همچنین قسمت زیادی از زمین های این محل در ابتدا متعلق به فردی به نام حاج حسین ملک بوده است که وی بخشی از زمین های خود را به افسران ارتش هدیه داد یا فروخت. ازجمله افرادی که از زمین های ملک بهره بردند می توان به تیمسار عاقبتی (که از بستگان آقای ملک بود) ، سرهنگ روسی زاد ، تیمسار میراشرافی و تیمسار میرهادی که افراد بسیار پر نفوذی بودند و در شکل گیری محله موثر بودند می توان اشاره کرد .( محمد صادق اسماعیل تبار، معتمد)  همچنین خانم فخرالدوله از نوادگان خاندان قاجار نیز از زمین داران این محل بودند علاوه بر این سرهنگ رحیمی که در شهرداری زمان نفوذ زیادی داشتند و استاد هنجنی از اساتید جغرافیای دانشگاه تهران  و آقای اردیبهشت از کارشناسان وزارت اقتصاد به دلیل نفوذ و موقعیت اداری و دولتی گام های موثری در پیشرفت و توسعه محل برداشتند.( بهمن قادسی، معتمد)
     از نظر صنفی اولین ساکنان محل همین نظامیان بودند اما از نظر مذهبی ساکنان این محله به تمام ادیان و مذاهب تعلق داشتند به طوریکه تا پیش از انقلاب در حدود 30 درصد ساکنان محل از مذاهب ارمنی و کلیمی بودند که به این آمار باید زرتشتیان را نیز اضافه کرد که این رقم امروزه به حدود 5 درصد رسیده است.( محمد صادق اسماعیل تبار، معتمد)  
      علاوه بر مقامات ارتشی که مهمترین نقش را در شکل گیری محله داشته اند افراد دیگری نیز بوده اند که در روند شکل گیری محله موثر بوده اند. از جمله می توان به آقای طلاچیان اشاره کرد که با ساخت مسجد طلاچیان در سال 1341 نقش مهمی در سازمان دهی به محل ایفا کردند. وی همچنین با ساخت مدرسه و حمام و سایر امور خیرخواهانه در شکل گیری محل موثر بوده است. (احمد آشتیانی عبدی، معتمد)
       از سال 1350 رفته رفته کوچه و خیابان های محله آسفالت شدند و محله از نظر کالبدی شکل امروزی خود را پیدا کرد. نکته قابل توجه در نامگذاری خیابان های محله اسامی شهرهای کردستان است که بر کوچه و خیابان های محله بویژه در حد فاصل خیابان استاد مطهری و سلیمان خاطر گذاشته شده است ازجمله بیجار و بانه و سنندج و ... با اینکه در این محله قوم کرد حضور پرزنگی نداشته و ندارند. علت این است که در هنگام نامگذاری محلات هریک از افسران ارتش تلاش می کرد نام خود و اعضای خانواده اش را بر خیابان ها بگذارد اما شهردار منطقه که خود کرد بود تمام تابلوهای نصب شده را برداشت و برای پایان دادن به اختلافات  نام شهرهای کردستان را  بر کوچه و خیابان ها قرار داد. (احمد آشتیانی عبدی، معتمد)
      با پیروزی انقلاب اسلامی  ناگهان چهره انسانی محله تغییر کرد. بسیاری از کلیمی ها به آمریکا و سرزمین های اشغالی فلسطین مهاجرت کردند و در ادامه با مهاجرت افسران ارتش به خارج از کشور و یا نقل مکان به محلات تازه ساخته شده در شمال شهر افرادی از طبقات متوسط جایگزین آنان شدند و در حال حاضر بیشتر ساکنین این محل را افرادی از طبقه متوسط تشکیل می دهند که تعداد زنان به نظر بیشتر از مردان می آید. (احمد آشتیانی عبدی و بهمن قادسی، معتمد)
      به دلیل حضور افرادی از مذاهب مختلف در طول شکل گیری محل، اماکن مذهبی مثل مسجد و حسینیه و ... در این محل کمتر ساخته شد و امروز نیز حضور مردم محله در مراسم مذهبی به علت نبود اماکن مناسب و امکانات کمتر دیده می شود. با این حال این محله از ابتدا از امنیت خاصی برخوردار بوده و هم اکنون نیز آمار جرم و جنایت در این محله بسیار کمتر از سایر محلات شهر است. در حال حاضر این محله به دلیل قرار گرفتن در هسته مرکزی شهر و قابلیت دسترسی به همه نقاط تهران به مرکز ساختمان های اداری و دفاتر شرکت ها تبدیل شده است و از میزان سکونت در این محله کاسته شده است و به همین نسبت از روابط همسایگی نیز کاسته شده است. عریض شدن خیابان های محل هم بر این رابطه تأثیر گذاشته است. (احمد آشتیانی عبدی و بهمن قادسی، معتمد)
     این محله قدمت زیادی ندارد با این وجود برخی اماکن عمومی در محل وجود دارند که قدمت نسبتاٌ زیادی دارند و از ابتدای شکل گیری محل پابرجا هستند. از جمله می توان به مسجد طلاچیان اشاره کرد که قدمتی معادل 47 سال دارد و در حال حاضر در حال تعمیرات است یا حمام سینا که در خیابان سلیمان خاطر، کوچه اسلامی، قرار دارد و دست نخورده باقی مانده است اما کاربری آن به انبار تغییر یافته است. (احمد آشتیانی عبدی، معتمد) منزل تیمسار میراشرافی نیز از ساختمان های مهم محله بوده که به گفته اهالی زیر زمین این منزل در زمان حکومت پهلوی زندان ساواک بوده که پس از انقلاب این ساختمان به کمیته انقلاب اسلامی تبدیل و پس از آن به دفتر ریاست جمهوری بنی صدر تبدیل شد. این ساختمان که در خیابان ترکمنستان قرار دارد در سال های اخیر به پلیس دیپلماتیک تبدیل شده است.( بهمن قادسی، معتمد)
     از جمله افراد سرشناس که در این محله زندگی کرده اند می توان به خانواده چشم آذرها(ناصر و منوچهر)اشاره کرد که موسیقیدان بوده اند و خانواده مرحوم ملک که خیابان ملک به نام آنهاست. همچنین سرهنگ توسی همان فردی که با تانک به محمد مصدق حمله کرد در این محله زندگی می کرد. خواننده معروف حسین خواجه امیری(ایرج) نیز دز این محله زندگی می کرده است.( بهمن قادسی، معتمد)
      به طورکلی این محله مکان زندگی و رشد افراد با هویت و شناسنامه داری بوده که هرکدام در سطح کشوری و جهانی شناخته شده بودند به عنوان مثال دروازه بان تیم ملی و تیم پاس(کیوان نیک نفس)، حسن روشن کاپیتان اسبق تیم ملی و چندین چهره ورزشی دیگر از رشته های کشتی و کاراته و ... در این محل زندگی می کردند اما در سال های اخیر با تخریب باغ های موجود در محل مثل باغ اناری و تکه تکه کردن آن و ساخت آپارتمان و فروش آن به طبقات پائین جامعه چهره محله تفاوت کرده است و افراد بی هویت در این محله زیاد شده اند به طوریکه محله از طبقات بالا تخلیه شده و طبقات متوسط و پائین تر ساکن آن شده اند. .( بهمن قادسی، معتمد)

Live Tabs

اطلاعات کلی