Menu

محله ارامنه شمالی

درباره محله

محدوده جغرافیایی محله ارامنه الف در ابتدای شکل گیری از میدان گرگان و کلانتری 6 در جنوب  شروع می شده و در شمال تا پادگان حشمتیه ادامه داشته است. این محله از شرق به خیابان نظام آباد( که در آن زمان خاکی بود) و محله شارق محدود می شد و به محله 11 یا محله ارامنه مشهور بود. از غرب تا خیابان شریعتی ( شمیران) را  بیابان فراگرفته بود و بیابان ها  به محله باغ صبا و خیابان شمیران می رسید که نسبت به این محله آبادتر بودند.( سید عزت الله سیدی، معتمد)
     شکل گیری  ابتدایی این محل به سال های پهلوی اول برمی گردد زمانیکه در سال های پس از جنگ جهانی دوم که قدرت رضاشاه کم شده بود تعدادی از نظامیان از ضعف شاه استفاده کردند و زمین های این محل و اطراف آن را تصاحب کردند. شاه هم به دلیل نیاز به نیروی ارتش از آنان حمایت کرد و بدین ترتیب در ابتدا زمین های کنار پادگان حشمتیه به ارتشی ها رسید. بعد ها در 1342 زمین های دیگری در محله به نظامیان واگذار شد که زمین های محله نظام آباد و بخشی از زمین های محله ارامنه  به نیروهای دون پایه ارتش رسید. بدین ترتیب از اوایل دهه 40 تعداد معدودی ساختمان در محل ساخته شد که اطراف آنها را زمین های بایر و باغات فرا گرفته بود. (حاج محمود خطیبی، معتمد محل)
   پیش از اینها در  سال 1330 در این محل ساختمان هایی ساخته شده بود اما از سال 32 باغات و زمین های کشاورزی که سراسر محله را فراگرفته بود خرد شدند و به افرادی فروخته شدند. علاوه بر زمین های دولتی، عمده زمین های محل متعلق به فردی به نام آقای کاشانی بود که اقدامات خیریه فراوانی انجام داد که  از جمله ساخت درمانگاه و مسجد رضوان در محله مجاور است  که پس از فوت ایشان توسط فرزندانشان  اداره می شود. ( سید عزت الله سیدی، معتمد)   
      تا سال 1330 بخش هایی از خیابان گرگان ساخته شده بود که تا 10 متری گرگان را شامل می شد اما بخش هایی که امروزه به محله ارامنه معروف است تا سال 1340 همچنان بیابان بود و افراد کمی در آن ساکن شده بودند. در آن زمان رفت و آمد مردم از طریق خیابان گرگان صورت می گرفت که در آن موقع اتوبوس  فقط تا ایستگاه کاشی بالا می آمد و خیابان هم خاکی و ناهموار بود. ( سید عزت الله سیدی،معتمد)
     اگرچه روند تسریع ساخت و ساز در محل از دهه 1330 شدت گرفت اما پیش از اینها و در اواسط دهه 1320 ،حدود سال  1325  گروه هایی از ارامنه به این محل آمده بودند و در هر دو طرف 10 متری ارامنه ساکن شده بودند.  "ارامنه" خانواده هایی بودند که پیش از آن در بهجت آباد ساکن بودند و شاه آنها را از آن منطقه بیرون کرده بود و آنها با پولی که از دولت دریافت کردند در این محله زمین هایی را خریداری کرده و ساکن شدند. ( سید عزت الله سیدی،معتمد)
بعد از جنگ جهاني دوم قريب به20 هزار نفراز ارامنه درمحدوده شرق و شمال شرق تهران ساكن شدند و سالها بعد كليساي وارتان مقدس را در اين مكان بنا نمودند.(تاریخچه محلات منطقه) در آن زمان حدود 60 تا 70 درصد ساکنان محل را ارامنه تشکیل می دادند. (حاج ابراهیم علایی، معتمد)
    آقایان شعبانی، فراهانی، مرادی، عزیزآبادی و سجادی اولین خانواده هایی بودند که به این محل آمدند. در آن تاریخ زمین های این محل به قیمت متری 1 تومان فروخته می شد که با وجود قیمت پایین باز هم خریدار زیادی نداشت. (حاج ابراهیم علایی، معتمد)
     به علت پایین بودن قیمت زمین، اولین گروه هایی که به این محله وارد شدند افراد نسبتاٌ کم بضاعتی بودند که بیشتر کاسبان خرده پا و نظامیان دون پایه ای مثل نعل زنان نیروی سواره نظام و استوارهای ارتش بودند. همچنین گروهی از پاسبان های شهربانی و کارمندان دون پایۀ دولت نیز در میان ساکنان اولیه محله ارامنه قرار داشتند. ( سید عزت الله سیدی،معتمد)
از سال 1335 یک موتور آب در نزدیکی محله بر پا شد و یک موتور آب نیز که در محل چهارراه نظام آباد فعلی وجود داشت و ساکنان محل آب مصرفی خود را از این دو چاه برداشت می کردند. (سید عزت الله سیدی،معتمد) علاوه بر این در آن سال ها در این محل قناتی جریان داشته که از داخل زندان قصر بیرون می آمده و بخشی از آب مصرفی مردم را تأمین می کرده است. (حاج ابراهیم علایی، معتمد)   
      از جمله بناهای تاریخی این محل می توان به باغ خوشنویسان اشاره کرد که برای خیابان سازی تخریب شد. همچنین در محلی که امروزه خیابان سبلان ساخته شده است دره ای بود که رودخانه آن خشک شده بود اما همین رودخانه خشک شده در سال 1348  به دلیل خراب شدن سد روی آن طغیان کرد و سیل، خانه ها و مغازه های ساکنان محل را فراگرفت  و خساراتی برجای گذاشت. (حاج محمود خطیبی، معتمد محل)
    به دلیل سکونت ارامنه، در این محل قهوه خانه و مشروب فروشی  زیاد بود اما پس از انقلاب همه آنها تعطیل شدند. .( سید عزت الله سیدی، معتمد)
     در دوران انقلاب و سال های جنگ تحمیلی، مردم این محل شهدای زیادی را به خاک ایران تقدیم کردند که به عنوان نمونه می توان به حدود 40 شهید از ارامنه اشاره کرد که در نوع خود قابل توجه است. با این حال به دلیل بی مهری های صورت گرفته نسبت به ارامنه، در سال های اخیر بسیاری از ارامنه از این محل نقل مکان کرده اند به طوریکه می توان ادعا کرد حدود 60 درصد از ارامنه یا از کشور خارج شده اند یا به رودهن ، بومهن و  مجیدیه نقل مکان کرده اند و مابقی نیز به دلیل فقر مالی در این محل مانده اند. (حاج ابراهیم علایی، معتمد)
      این محله از زمان تشکیل تا امروز تغییرات زیادی را شاهد نبوده است و بافت قدیمی آن تقریباٌ دست نخورده باقی مانده. شاید ساخت خیابان سبلان روی رودخانه از مهمترین تغییرات باشد اما پس از شکل گیری شورایاری ها این تقسیم بندی تغییر کرد و محله ارامنه به ارامنه الف و ارامنه ب  تقسیم شد.

محله های منطقه 7